İkinci el araç alırken çoğu kişinin ilk dikkat ettiği noktalar motor, kaporta ve boya durumudur. Ancak aracın satın alındıktan sonra ciddi masraf çıkarabilecek en önemli bölümlerinden biri de şanzımandır.

Özellikle otomatik şanzımanlarda başlangıç aşamasındaki bazı problemler günlük kullanımda kolay fark edilmeyebilir. Araç normal şekilde hareket ediyor ve gösterge panelinde herhangi bir arıza uyarısı bulunmuyor olsa bile vites geçişlerinde, kalkışlarda veya belirli sürüş koşullarında ortaya çıkan belirtiler şanzımanla ilgili bir problemin habercisi olabilir.

Bu nedenle ikinci el araç ekspertizinde şanzımanın yalnızca "çalışıyor veya çalışmıyor" şeklinde değerlendirilmesi yeterli değildir.

Ekspertizde Şanzıman Kontrolü Nasıl Yapılır?

Şanzıman kontrolünde en doğru değerlendirme, farklı kontrollerden elde edilen bulguların birlikte yorumlanmasıyla yapılır.

Bayraktar Oto Ekspertiz'de araç değerlendirilirken şanzımanın sürüş karakteri, elektronik sistemleri ve gözle kontrol edilebilen mekanik bölümleri dikkate alınır.

1. Vites Geçişleri Kontrol Edilir

Otomatik şanzımanlı bir araçta dikkat edilmesi gereken ilk noktalardan biri vites geçişlerinin karakteridir.

Araç hızlanırken ve yavaşlarken;

·         Vites geçişlerinde vuruntu,

·         Anormal sarsıntı,

·         Geçişlerde gecikme,

·         Kararsız vites değişimleri,

·         Tekleme veya silkeleme,

·         Olağan dışı ses

gibi belirtilerin bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır: Her şanzımanın çalışma karakteri aynı değildir.

Torkkonvertörlü tam otomatik, CVT ve çift kavramalı DSG/EDC gibi sistemlerin çalışma prensipleri birbirinden farklıdır. Bu nedenle bir araçta hissedilen davranışın arıza olup olmadığı değerlendirilirken kullanılan şanzıman teknolojisinin özellikleri de dikkate alınmalıdır.

2. D ve R Konumlarına Geçiş Dikkatle İzlenir

Otomatik şanzıman kontrolünde araç dururken P-R-N-D geçişleri de önemli bilgiler verebilir.

Özellikle P veya N konumundan D ve R konumuna geçildiğinde aracın kavrama süresi ve verdiği tepki değerlendirilir.

Vites seçildikten sonra aracın hareketi aktarmasında belirgin gecikme oluşması, sert bir şekilde kavraması veya geçiş sırasında anormal vuruntu meydana gelmesi daha detaylı inceleme gerektirebilir.

Burada tek bir belirti üzerinden doğrudan "şanzıman arızalı" sonucuna varmak doğru değildir. Benzer belirtiler şanzıman takozları veya güç aktarma sisteminin farklı parçalarından da kaynaklanabilir.

3. Devir Yükseliyor Fakat Araç Yeterince Hızlanmıyorsa Dikkat

Test sürüşünde önemli göstergelerden biri motor devri ile aracın hızlanması arasındaki ilişkidir.

Gaza basıldığında motor devri yükseliyor ancak aracın hızı aynı oranda artmıyorsa güç aktarımında kaydırma veya kavrama problemi ihtimali değerlendirilmelidir.

Bu durum özellikle araç yük altındayken veya hızlanma sırasında daha belirgin hale gelebilir.

Fakat CVT gibi bazı şanzımanların çalışma karakterinin klasik otomatik şanzımanlardan farklı olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle devir yükselmesi tek başına arıza göstergesi kabul edilmemelidir.

4. Kalkışta Titreme ve Silkeleme Neden Önemlidir?

Araç ilk hareket ettiği sırada meydana gelen titreme veya silkeleme özellikle çift kavramalı şanzımanlarda dikkat edilmesi gereken belirtilerden biridir.

Kalkış sırasında;

titreme, kararsız kavrama, silkeleme, gecikmeli hareket veya olağan dışı ses görülmesi halinde problemin kaynağı araştırılmalıdır.

Ancak kalkıştaki her titreme doğrudan şanzıman iç arızası anlamına gelmez. Motor veya şanzıman takozları ve aktarma organlarındaki farklı problemler de sürücüye benzer şekilde yansıyabilir.

Bu nedenle ekspertizde belirtilerin kaynağını ayırabilmek önemlidir.

5. Şanzımandan Gelen Sesler Dinlenir

Uğultu, sürtünme, tıkırtı veya vuruntu şeklindeki sesler de kontrol sırasında dikkate alınmalıdır.

Sesin;

hangi viteste başladığı, hız arttıkça değişip değişmediği, gaz verildiğinde veya gaz kesildiğinde ortaya çıkıp çıkmadığı ve araç dururken bulunup bulunmadığı problemin kaynağının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Çünkü sürüş sırasında duyulan her ses şanzımanın içerisinden gelmeyebilir. Aks, rulman, diferansiyel, motor-şanzıman takozları ve aktarma organlarının farklı bölümleri de benzer sesler oluşturabilir.

6. Bilgisayarlı Arıza Tespiti Yapılır

Yeni nesil araçlarda şanzımanlar elektronik kontrol sistemleriyle birlikte çalışmaktadır.

Bu nedenle ekspertiz sırasında OBD üzerinden elektronik arıza taraması önemli bir kontrol aşamasıdır.

Şanzıman kontrol ünitesi ve araçtaki ilgili elektronik sistemlerde kayıtlı arıza kodları incelenerek mevcut problemler hakkında ek bilgi elde edilebilir.

Sensör, solenoid, basınç, sıcaklık veya elektronik haberleşme ile ilişkili bazı problemler sistemde hata kaydı oluşturabilir.

Ancak burada da önemli bir nokta vardır:

Arıza kodunun bulunmaması, şanzımanın kesinlikle kusursuz olduğu anlamına gelmez.

Mekanik aşınmalar veya henüz kontrol ünitesinin hata oluşturacağı seviyeye ulaşmamış problemler her zaman arıza kodu bırakmayabilir. Bu nedenle bilgisayarlı kontrolün yol ve mekanik kontrollerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

7. Liftte Şanzıman ve Çevresi Kontrol Edilir

Şanzıman kontrolünün yalnızca sürüşle sınırlı tutulmaması gerekir.

Araç lift üzerine alındığında şanzıman ve aktarma sistemi çevresinde gözle kontrol yapılabilir.

Özellikle;

şanzıman yağ kaçakları ve terlemeler, şanzıman muhafazasında hasar, motor-şanzıman takozları, bağlantı noktaları, akslar ve görülebilen diğer aktarma elemanları kontrol edilir.

Yağ kaçağı tespit edilmesi, problemin kaynağı ve seviyesi açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

8. Şanzıman Yağı Bize Ne Anlatır?

Şanzıman yağı, otomatik şanzımanın çalışmasında kritik görev üstlenir. Yağ yalnızca parçaları yağlamakla kalmaz; bazı otomatik şanzımanlarda hidrolik sistemin çalışmasında ve ısının kontrolünde de görev yapar.

Uygun olan araçlarda yağın durumu, kaçak olup olmadığı ve bakım geçmişi dikkate alınabilir.

Ancak yeni nesil bazı araçlarda şanzıman yağına klasik yağ çubuğuyla ulaşmak mümkün değildir. Bu nedenle her araçta ekspertiz sırasında doğrudan yağ seviyesi veya yağın iç yapısı kontrol edilemeyebilir.

Yanık kokusu, aşırı kirlenmiş yağ veya kaçak gibi bulgular varsa daha detaylı şanzıman kontrolü önerilebilir.

Şanzıman Arızasının En Sık Görülen Belirtileri Nelerdir?

İkinci el bir araç incelenirken aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı görülüyorsa şanzıman ve aktarma sistemi daha dikkatli değerlendirilmelidir:

·         Vites geçişlerinde sertlik veya vuruntu

·         D veya R konumuna geçerken gecikme

·         Kalkış sırasında titreme veya silkeleme

·         Vites değiştirirken anormal ses

·         Devir yükselmesine rağmen hızlanmanın zayıf kalması

·         Belirli viteslere geçmekte zorlanma

·         Şanzıman uyarı lambasının yanması

·         Şanzıman çevresinde yağ kaçağı

·         Sürüş sırasında uğultu veya titreşim

·         Şanzımanın koruma moduna geçmesi

·         Hızlanma sırasında kararsızlık veya güç aktarımında kesinti hissi

Bu belirtilerin bulunması tek başına kesin şanzıman arızası teşhisi değildir. Bulguların birlikte değerlendirilmesi ve gerektiğinde ilgili marka/model konusunda uzman şanzıman servisine ileri inceleme için yönlendirme yapılması gerekir.

Soğukken İyi, Isınınca Vuruntu Yapan Şanzıman Olabilir mi?

Evet. Bazı şanzıman problemleri araç ilk çalıştırıldığında fark edilmeyip sistem çalışma sıcaklığına ulaştıktan sonra belirginleşebilir. Bunun tam tersi şekilde soğukken daha belirgin olup ısındıkça azalan problemler de görülebilir.

Bu nedenle yalnızca birkaç yüz metre kullanılan bir araç üzerinden şanzımanın genel durumu hakkında kesin değerlendirme yapmak doğru olmayabilir.

Mümkün olan durumlarda farklı sürüş koşullarındaki davranışın gözlemlenmesi daha sağlıklı sonuç verir.

Ekspertiz Şanzıman Arızasını Kesin Olarak Bulabilir mi?

Burada araç alacak kişilerin bilmesi gereken önemli bir ayrım vardır.

Oto ekspertiz kapsamında yapılan kontrollerle şanzımanda mevcut belirti, anormal çalışma, elektronik hata kaydı, kaçak veya sürüş sırasında ortaya çıkan şüpheli durumlar tespit edilebilir.

Fakat şanzıman sökülmeden iç parçalarının tamamının fiziksel durumunu görmek mümkün değildir.

Bazı ileri seviye veya aralıklı problemler yalnızca şanzımanın detaylı şekilde incelenmesi ve ilgili marka/model konusunda uzman servis tarafından ileri teşhis yapılması sonucunda kesinleştirilebilir.

Bu nedenle profesyonel ekspertizin amacı şanzımanı söküp revizyon seviyesinde incelemek değil; araç satın alınmadan önce ulaşılabilen verileri değerlendirerek mevcut riskleri ve belirtileri ortaya çıkarmaktır.

İkinci El Araç Alırken Şanzıman Kontrolü Neden Önemlidir?

İkinci el araçlarda kaporta veya kozmetik kusurlar çoğu zaman gözle fark edilebilir. Şanzıman problemleri ise her zaman bu kadar belirgin olmayabilir.

Üstelik başlangıçta küçük bir vuruntu, gecikme veya titreme şeklinde ortaya çıkan problemin altında daha detaylı araştırılması gereken bir durum bulunabilir.

Bu nedenle özellikle otomatik şanzımanlı ikinci el araçlarda satın alma kararı vermeden önce elektronik kontrol, mekanik inceleme ve mümkün olan durumlarda sürüş değerlendirmesinin birlikte yapılması önemlidir.

Bayraktar Oto Ekspertiz

İkinci el araç satın alırken yalnızca aracın görünen durumuna değil, mekanik ve elektronik sistemlerinden elde edilen bulgulara da dikkat edilmelidir.

Bayraktar Oto Ekspertiz olarak, araçları mümkün olan kontrol noktaları üzerinden detaylı şekilde değerlendiriyor, tespit edilen bulguları tarafsız biçimde raporluyoruz.

Amacımız araç hakkında "iyi" veya "kötü" kararı vermek değil; satın alma kararınızı mümkün olduğunca fazla bilgiye sahip olarak verebilmenizi sağlamaktır.

Araç almadan önce kontrol ettirin, sonradan karşılaşabileceğiniz sürprizleri azaltın.

Bayraktar Oto Ekspertiz – Tarafsız, bağımsız ve güvenilir ekspertiz.